چرا عذاب الهى به سراغ ما نمىآيد هشدار مىدهد كه : « هنگامى كه فرمان الهى براى مجازات اين منكران لجوج صادر شود در ميان آنها به حق داورى خواهد شد ، و پيروان باطل در آن هنگام زيان خواهند كرد » ( * ( فَإِذا جاءَ أَمْرُ اللَّه قُضِيَ بِالْحَقِّ وَخَسِرَ هُنالِكَ الْمُبْطِلُونَ ) * ) . در آن روز درهاى توبه بسته مىشود ، راههاى بازگشت مسدود مىگردد ، و ناله‌ها و فريادها و شيونها بجايى نخواهد رسيد ، آن روز است كه رهروان راه باطل به روشنى مىبينند كه تمام سرمايه‌هاى هستى خود را از كف داده و متاعى نخريدند بلكه گرفتار خشم و غضب و كيفر دردناك الهى شده‌اند ، پس چرا اينهمه اصرار دارند كه آن روز غير قابل برگشت فرا رسد ؟ ! مطابق اين تفسير ، آيه فوق اشاره به « عذاب استيصال » است . ولى جمعى از مفسران اين آيه را اشاره به فرمان عذاب در قيامت دانسته‌اند ، در آنجاست كه داورى حق در ميان همگان مىشود ، و پيروان باطل به خسران و زيانكار بودن خود از هر جهت آگاه مىشوند . تعبير آيه 27 سوره جاثيه نيز مؤيد اين تفسير است ، آنجا كه مىفرمايد : وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَخْسَرُ الْمُبْطِلُونَ : « هنگامى كه قيامت برپا شود در آن روز پيروان باطل خسارت مىبينند » . ولى تعبير به « امر اللَّه » و مانند آن در آيات متعددى در مورد عذاب دنيا به كار رفته است ( 1 ) . اين احتمال نيز وجود دارد كه آيه معنى گسترده اى داشته باشد كه هم عذاب دنيا را شامل شود و هم مجازات آخرت را ، و در هر دو صحنه زيانكارى مبطلين آشكار مىشود . قابل توجه اينكه در حديثى مىخوانيم : در شهر مدينه دلقكى بود كه

--> ( 1 ) مانند هود 43 و 76 و 101 .